توجه داشته باشید که در تابستان از دمای بالا جلوگیری کنید.
استرس گرمایی منجر به کاهش مصرف خوراک و تأثیر شدیدی بر نرخ تبدیل غذا، افزایش وزن و عملکرد تولید تخم‌مرغ مرغها دارد که باعث خسارت‌های اقتصادی عظیم برای صنعت مرغداری می‌شود. استرس گرمایی باعث کاهش نرخ تولید تخم‌مرغ در تخم مرغ‌های تولید مثلی می‌شود، وزن آنها را کم می‌کند، میزان شکستگی و نرخ لقاح و سرعت جوجه ریزی آنها را افزایش می‌دهد و منجر به پایین آمدن مقاومت و ایمنی آنان شده و حتی تعداد زیادی از آنها می‌میرند. چگونه اثرات منفی استرس گرما را کاهش دهیم و از خسارات غیرضروری جلوگیری کنیم، به یک نگرانی برای تولیدکنندگان مرغ تبدیل شده است.
■ 1 اثر دمای بالا بر میزان تغذیه و عملکرد تولید.
محدوده دمایی بهینه برای مرغ‌های تخم‌گذار 13-26 درجه سانتیگراد است که نیازمند کمترین انرژی متابولیکی برای حفظ دمای بدن، بالاترین نرخ تبدیل تغذیه و بهترین کارایی تولید می‌باشد. وقتی دمای محیط از 26 درجه سانتیگراد تجاوز کند، تفاوت بین دمای بدن مرغ و دمای اطراف کاهش می‌یابد و دشواری تبخیر گرمای بدن افزایش پیدا می‌کند و یک واکنش استرس‌زا رخ خواهد داد. هیجان مرکز تغذیه در طول استرس گرمایی تا حدی سرکوب می‌شود و ضعیف شدن فعالیت دستگاه گوارش، پر بودن آن را افزایش می‌دهد. برای تسریع در تبخیر گرما و کاهش بار حرارتی، مقدار آب آشامیدنی افزایش می‌یابد و مصرف تغذیه نیز کمتر می‌شود. کاهش مصرف غذا یک واکنش محافظتی برای حیوانات است تا تعادل گرمایی بدن را در شرایط دمای بالا حفظ کنند. در محدوده 21 تا 30 درجه سانتیگراد، برای هر 1 درجه افزایش دما، میزان تغذیه به میزان 1٫6 درصد کاهش می‌یابد. در محدوده 32-38 درجه سانتیگراد، برای هر 1 درجه افزایش دما، مصرف خوراک 4٫6 درصد کاهش می‌یابد.
هنگامی که میزان مصرف غذا کاهش می یابد، مقدار دریافت انرژی و پروتئین نیز به همین ترتیب کاهش پیدا می کند. در عین حال، به دلیل افزایش میزان آب آشامیدنی مصرفی، غلظت آنزیم‌های گوارشی در روده کاهش می‌یابد و زمان عبور کایم از دستگاه گوارش کوتاه می‌شود که این امر تا حدی بر هضم مواد مغذی تأثیر می‌گذارد. به‌طور خاص، هضم‌پذیری بیشتر آمینو اسیدها کاهش می‌یابد که این امر بر عملکرد مرغها تأثیر می‌گذارد. مرغ‌های تخم‌گذار وزن تخم کاهش یافته، پوسته‌های نازک‌تر و تردتر، سطح خشن‌تر و نرخ شکسته شدن افزایش پیدا کرد؛ در حالی که سرعت رشد و بهره برداری از تغذیه با تغییر ژنی به نام مرغ گوشتی کمتر شد. کاهش عملکرد تولید مرغ به دلیل افزایش دما حدود 80 درصد از کل کاهش را تشکیل می‌دهد، در حالی که کاهش عملکرد ناشی از دریافت انرژی ناکافی تنها 20٪ است.
■ 2- اثر دمای بالا بر تنفس مرغها.
هنگامی که گرما تحت فشار قرار می‌گیرد، سرعت تنفس مرغ افزایش پیدا می‌کند. با افزایش دمای خانه، فرکانس تنفس می‌تواند به تدریج از 20 بار در دقیقه در دمای عادی تا 100 بار/دقیقه افزایش یابد. به علت تنفس بیش از حد، تولید بیش از اندازه دی‌اکسید کربن از بدن باعث کاهش غلظت H+ و HCO3- در خون و افزایش مقدار pH می‌شود که منجر به بروز علائم آلکالوز تنفسی می‌شود. این یک دلیل مهم برای افزایش مرگ و میر تخم‌های پوسته نرم، تخم شکسته و مرغ‌های گوشتی است.
دمای بالا در سالن مرغداری، خستگی عضلات شکمی، تنفس آهسته، انباشت دی‌اکسید کربن در بدن که منجر به افزایش غلظت H+ و HCO3- خون، کاهش PH و علائم اسیدوز تنفسی می‌شود. این امر منجر به ضعف عضلانی، فلج، تبخیر گرما و افزایش شدید مرگ می‌شود.
■ 3 اثر دمای بالا بر گردش خون مرغها.
در طول استرس گرما، ضربان قلب مرغ افزایش می‌یابد، گردش خون افزایش می‌یابد، رگ‌های خونی محیطی گشاد می‌شوند و مقدار خون در سطح بدن، مجاری تنفسی بالایی و عضلات شکمی افزایش می یابد. کاهش جریان خون به دستگاه گوارش، کبد، کلیه‌ها و تخمدان‌ها جذب و استفاده از مواد مغذی در بدن را محدود می‌کند و منجر به نارسایی کبدی و کلیوی می‌شود که این امر باعث وقفه رشد مرغ گوشتی، کاهش تولید تخم‌مرغ و حتی افزایش مرگ می‌شود.
■ 4 اثر دمای بالا بر درون‌زاشناسی مرغ‌های تخم‌گذار
استرس حرارتی باعث اختلالات فیزیولوژیکی ترشح شده در بدن می‌شود که این عامل مهم سبب کاهش عملکرد تولید مرغ‌های تخم‌گذار می‌شود. دمای بالا منجر به کاهش ترشح هورمون آزادکننده گونادوتروبین هیپوتالاموس (GnRH) و گونادوتروپین هیپوفیز جلویی می‌شود، بنابراین تولید هورمون محرک فولیکول (FSH)، هورمون لوتئین‌زا (LH) و پرولاکتین (LTH) کاهش می‌یابد و تولید استرادیول نیز کاهش چشمگیری پیدا می‌کند که این امر بر رشد و بلوغ follicles و کاهش تعداد تخمک گذاری‌ها تأثیر می‌گذارد.
در طول استرس گرمای حاد، سنتز و آزادسازی هورمون‌های قشر آدرنال افزایش می‌یابد که منجر به کاهش عملکرد سیستم ایمنی می‌شود. استرس گرمایی باعث کاهش سطوح IgG در خون و تیتر آنتی‌بادی‌ها نسبت به آنتی ژن‌های بیگانه می‌شود، همچنین میزان لوکوسیت‌های هتروفیلی را در مقایسه با لنفوسیتها افزایش می‌دهد. اثرات ایمنی واکسن‌هایی مانند بیماری نیوکاسل و آنفلوآنزا تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
